![](http://www.szlakniepodleglosci.pl/00007/00007_st_1914_01.jpg)
Szczegółowy Przebieg działań
wojennych.
Stanisławów nie był broniony
podczas ofensywy
bolszewickiej. Najbliższą i
jak się okazało skuteczną
linią obrony był
odcinek
Leśniakowizna-Okuniew.
13
sierpnia została sforsowana
przez bolszewików linia
polskich straży tylnych
przechodząca przez
Stanisławów. zaś 18.
sierpnia - rozpoczął się
gwałtowny odwrót
zdezorganizowanych mas
wojska z 8, 10, i 17 dyw 16
Armii Czerw, po trasie
Stanisławów - Dobre - Węgrów
- Sokołów Podlaski. Polskie
lotnictwo, zwłaszcza
bombowe, nękało wycofujące
się kolumny .
W rynku
od płd. strony ratusza
znajduje się pomnik z
szaro-pstrego marmuru,
zbudowany z trzech płyt. Na
lewej stronie jest data
"1914" a na prawej "1920".
Na środkowej płycie
umieszczony jest metalowy
orzeł bez korony, pod nim
napis:
"W / WALKACH / O /
NIEPODLEGŁOŚĆ OJCZYZNY / W /
LATACH 1914-1920
/ POLEGŁYM NA POLU CHWAŁY /
OBYWATELOM GM. STANISŁAWÓW".
Poniżej drugi napis:
"-POMNIK TEN UFUNDOWANO- / Z
INICJATYWY MIEJ
SCOWEGO KOŁA / OGÓLNEGO
ZWIĄZKU PODOF. REZERWY /
PRZY
OFIARNOŚCI SPOŁECZEŃSTWA GM.
/ STANISŁAWÓW DNIA 15
SIERPNIA
1938 R." Pomnik ten
odrestaurowano w 1980 r. (za
Andrzej Kowalski,
Miejsca pamięci związane z
Bitwą Warszawską 1920 r.,
1995)
|
![](http://www.szlakniepodleglosci.pl/00007/00007_st_1914_02.jpg) |
Nazwiska
poległych
Przekazy Archiwalne.
Fundacja
pomnika.
Pomnik,
co zostało
upamiętnione w
kamieniu, ufundowano
z inicjatywy
miejscowego koła
ogólnego związku
Podoficerów Rezerwy
Przy Ofiarności
Społeczeństwa Gminy
Stanisławów.
Pomysłodawcą
ufundowania pomnika
był kpt. Józef
Borucki zawodowy
oficer piechoty z
dywizji
podhalańskiej, brat
Bolesława i
Stanisława. Pomnik
pierwotnie ustawiony
został na tak zwanym
Rynku Piaskowym,
który istniał przed
wojną we wschodniej
części Stanisławowa
i rozciągał się
między ulicą
Senatorską i
Siedlecką. W
sierpniu 1944 roku
Stanisławów został
doszczętnie
zniszczony, tak że
należało zrobić nowy
podział gruntów
Stanisławowa. W
czasie tych prac,
które przeprowadzono
w latach 1945-47,
Rynek Piaskowy
został zlikwidowany
i z tej przyczyny
pomnik znalazł się
na prywatnej posesji
przy ul.
Senatorskiej.
W roku 1980
z inicjatywy
ówczesnego
Przewodniczącego Rady
Gminy Bronisława Cioka
pomnik zostaje
przeniesiony w
obecne miejsce.
Niestety przez
kolejne lata stan
jego ulegał
stopniowej
destrukcji, dlatego
też z tego powodu
w 2008 r.
podjęto decyzję o
rozbiórce starego
pomnika i
zrekonstruowaniu go
z nowych materiałów.
(informacja
przekazał Bogdan
Kuć)
Prawna Ochrona
miejsc pamięci narodowej.
Obecnie ochrona
miejsca pamięci
wynika jedynie z
zapisów studium
uwarunkowań i
Kierunków
zagospodarowania
przestrzennych gminy
Stanisławów (25
str.).
Gmina posiada także
Program opieki nad
zabytkami Gminy
Stanisławów na lata
2013-2016 , w
którym także
wymieniona jest
potrzeba ochrony
miejsc pamięci
narodowej.
Zagrożenia.
Formalnie, ani
zapisy studium, ani
także zapisy
programu opieki nad
zabytkami na lata
2013-2016 nie
stanowią formy
ochrony miejsca
pamięci. Obiekt
winien zostać
uwzględniony w
zapisach Gminnej
Ewidencji Zabytków
gminy Stanisławów
oraz w zapisach
Przestrzennego Planu
Zagospodarowania
Przestrzennego.
Nie mniej istnieje
prawnie wyrażona
potrzeba objęcia
miejsca szczególną
ochroną prawną.
Możliwość
wystąpienia nieznanych mogił wojennych.
Pomnik nie jest
związany z mogiłą,
pełni funkcje
reprezentacyjne.
Lokalizacja na
mapie.
Literatura:
Andrzej Kowalski,
Miejsca Pamięci
związane z bitwą
Warszawską 1920 r. w
niepodległość i
Pamięć 2/2 (3), str.
159, 1995
Program opieki nad
zabytkami Gminy
Stanisławów na lata
2013-2016
Szlak
Niepodległości
jest narzędziem
edukacyjnym
stworzonym przez
Fundację na rzecz
Krajobrazu
Kulturowego.
Szlak pomyślany
został jednocześnie
jako Przewodnik
Turystyczny,
narzędzie edukacyjne
na potrzeby
organizacji
terenowych gier
historycznych oraz
element realizacji
misji naszej
Fundacji związanej z
ochroną miejsc
pamięci narodowych
zaś szczególnie
grobów i cmentarzy
wojennych.
Lista dostępnych punktów Szlaku Niepodległości
fundacja @ krajobraz.org.pl
KOD QR miejsca pamięci. Gdyby obok
tego miejsca nie było tabliczki z takim kodem, prosimy o
poinformowanie o tym naszej Fundacji. Mniejszy kod QR
umieszczony na tablicy linkuje do punktowanego zadania.
Zapraszamy
na stronę społecznościową Szlaku Niepodległości.
|